Nieuws

Uit de media | Bezoekers mogen het niet, maar voelen er toch aan

Delen

Uit de media | Bezoekers mogen het niet, maar voelen er toch aan

LEEUWARDEN - 'Het mag niet, maar bezoekers van het Fries Museum doen het toch: voelen aan de stoffen van Claudy Jongstra.' Het citaat komt van journalist Henny de Lange. Zij schreef een groot artikel over Claudy Jongstra dat vanmorgen in het landelijke dagblad Trouw is geplaatst. 'Avonturier met vilt', kopte Trouw. Kunstenares Claudy Jongstra is binnen het programma van Culturele Hoofdstad van Europa 2018 verantwoordelijk voor Farm of the World.

Hieronder staat het volledige artikel over Claudy Jongstra, die kortgeleden een langlopende tentoonstelling in het Fries Museum opende.

'Avonturier met Vilt' (uit dagblad Trouw, tekst Henny de Lange)

De kunstwerken van Claudy Jongstra zijn verleidelijk en aaibaar. Haar vilten zijn een fenomeen en hangen in veel musea. In het Fries Museum is op een tentoonstelling haar ontwikkeling te volgen.

Het mag niet, maar bezoekers van het Fries Museum doen het toch: voelen aan de stoffen van Claudy Jongstra. Ze zien er super aaibaar en verleidelijk uit. Sommige mensen zien het koord dat hen op afstand moet houden van de textiele kunstwerken, zelfs helemaal over het hoofd. Dat komt misschien ook door de sfeer die de tentoonstelling 'Claudy Jongstra: Ancient Light' uitstraalt. Je waant je eerder in haar werkplaats dan in een museum.

Al jaren geldt Claudy Jongstra (1963) als een fenomeen op het gebied van vilt. Ze raakte ruim twintig jaar geleden - ze was toen nog modeontwerpster - in de ban van het materiaal, nadat ze een vilten nomadentent had gezien uit Mongolië met prachtig ingelegde motieven. In die tijd had vilt een wat stoffig imago van biljartlakens en oerdegelijke hoeden en jassen. Ze verdiepte zich in de techniek van het vilten, die zesduizend jaar voor Christus al werd toegepast. Simpel gezegd komt die erop neer dat ruwe wol wordt natgemaakt waardoor de schubben van de wolvezels open gaan staan. Door te wrijven haken de vezels in elkaar en ontstaat een soepele, stevige stof. Jongstra ging ermee experimenteren en vermengde vervilte wol met metaaldraad, zijdegarens en katoen.

Lekker ruig ogen haar vilten uit de beginperiode. Bij de ingang van de tentoonstelling loop je er bijna letterlijk tegen aan. Daar is een kleurrijke corridor van hangende doeken gemaakt. Een sublieme entree die de bezoeker onderdompelt in de wereld van Jongstra.

Met haar eerste vilt ging ze naar modeontwerper John Galliano, die de stof meteen gebruikte voor zijn show in Parijs. Meer couturiers melden zich, later gevolgd door architecten die haar wandtapijten in hun gebouwen wilden verwerken om ruimtes te verzachten en op te vrolijken. Voor haar internationale doorbraak zorgde de film 'Star Wars Episode I The Phantom Menace (1999)'; ze mocht de stoffen voor de kostuums leveren. Veel opdrachten komen sindsdien uit Engeland en de Verenigde Staten. Haar werk is opgenomen in de collecties van grote internationale musea.

Het verhaal hoe Jongstra haar vilten maakt, is al vaak verteld, maar blijft tot de verbeelding spreken, ook op deze tentoonstelling. Jongstra heeft alle stappen in het productieproces in eigen beheer. Aan het begin van de cirkel staat haar kudde Drentse heideschapen die de wol leveren. De vilten verft ze met natuurlijke kleurstoffen van planten, bloemen en kruiden, zoals meekrap, wede, kamille, calendula en uien. Biologische boeren telen die voor haar, nadat ze er eerst in eigen tuin mee heeft geëxperimenteerd. Met uienschillen bijvoorbeeld maakt ze de vele variaties geel- en goudtinten in haar werk. Ze ontdekte dat als je uien kookt in een koperen pan, de gele kleurstof wel donkergoud lijkt.

Goudtinten

Die zinderende goudtinten paste ze onder meer toe in een groot kunstwerk dat ze recent maakte in opdracht van het Museum of Modern Art in San Francisco. Het hele maakproces van deze 'mural', waarvoor ze zich liet inspireren door de historie van de goudzoekers, wordt in beeld gebracht. Dat gebeurt op zo'n aanstekelijke manier dat het ook mensen die niets met textielkunst hebben, wel moet aanspreken. Ook de fraaie vormgeving van de expositie door Barend Koolhaas, Irma Boom en Jorn Konijn draagt daaraan bij. Een van de blikvangers is een stellage met tientallen weckpotten met daarin de grondstoffen voor de vilten op sterk water: planten, uien, walnoten, stukjes schors, schillen, wortels, takjes, plukken wol, strengetjes zijde en stukjes katoen. Stuk voor stuk zijn het kunstwerkjes.

Ruig en onaangepast

Gaandeweg wordt ook de ontwikkeling zichtbaar die Jongstra heeft doorgemaakt. Na jarenlang vooral in opdracht toegepast werk te hebben gemaakt, was ze toe aan een nieuwe richting. Die heeft ze gevonden door terug te gaan naar de beginperiode, toen ze er lekker op los experimenteerde. Dat ruige en onaangepaste zie je onder meer terug in een geweven 'landschap' met ongeverfde vezels. Ze wil weer avonturieren met vilt. Daarvan getuigt ook het sluitstuk van de tentoonstelling: een stiltekapel in de vorm van een carrousel waaraan een paar honderd indigoblauwe strengen wol, mohair en zijde hangen.

Dat Claudy Jongstra een kunstenaar met een missie is, loopt als een rode draad door de expositie. Haar doel is niet alleen kunst te maken. Met haar duurzame en ambachtelijke productieproces wil ze ook bijdragen aan een betere en mooiere wereld. Daar heeft ze een nieuwe uitdaging aan toegevoegd: Farm of the World, workshops in en over de natuur voor kansarme jongeren - zelf spreekt ze liever van 'pechhebbers'. Het wordt een van de hoofdprojecten van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018. Ook daarna gaat Jongstra ermee door. In het Friese dorp Húns heeft ze een stuk grond gekocht met een paar schuren erop. Met haar partner wil ze daar jongeren opleiden in haar ambacht, laten meewerken op het land en zo laten ervaren dat iedereen ertoe doet. Al hun zintuigen wil ze aanspreken. Net zoals deze tentoonstelling doet.

**** Claudy Jongstra. Ancient Light t/m 8 jan. 2017 in het Fries Museum, Leeuwarden.

De kunstenaar wil met vilt werken aan een betere wereld.

(einde artikel)

De foto is gemaakt door Marcel van der Vlugt.