Nieuws

Projectnieuws | Birds & Brass aanzet tot ultieme ode aan Friese landschap

Projectnieuws | Birds & Brass aanzet tot ultieme ode aan Friese landschap

Delen

Projectnieuws | Birds & Brass aanzet tot ultieme ode aan Friese landschap

BEETSTERZWAAG - Maar liefst negen Harmonie-, Fanfare- en Brassbands uit de gemeente Opsterland geven volgende week een bijzonder concert in Beetsterzwaag. De 250 muzikanten staan garant voor een show met uiteenlopende stukken over natuur en vogels: een muzikale ode aan het Friese landschap.

Het concert is de aftrap van een serie megaconcerten die in 2018 haar apotheose moet krijgen. Dan wordt, onder leiding van componist en vogelaar Sytze Pruiksma, in de zomer een openluchtvoorstelling met zo'n tweeduizend HaFaBra-muzikanten gehouden. Dat concert maakt deel uit van King of the Meadows (Kening fan ’e Greide) waar Sytze Pruiksma de projectleider van is.

De start is zaterdag 30 januari dus in Beetsterzwaag met negen orkesten van de Federatie van Opsterlandse Muziekverenigingen (FOM).

Onder de titel Birds & Brass spelen de HaFaBra-orkesten zelf uitgekozen werken rond de thema’s natuur, landschap en vogels. In het tweede deel van het concert spelen ze het gearrangeerde stuk Reade Skries van Sytze Pruiksma en wordt gezamenlijk het klankimprovisatiewerk In C van de Amerikaanse componist Terry Riley opgevoerd, beide minimalistische werken waarbij klankbeleving centraal staat.

De uitvoering is beslist uniek te noemen en in de HaFaBra-wereld gaat het zelfs om een wereldpremière. De negen orkesten staan opgesteld in een U-vorm en spelen gezamenlijk de composities, geleid door negen dirigenten.

Verhalen vertellen

,,Via klank en muziek probeer ik een verhaal te vertellen”, legt Sytze Pruiksma uit. ,,Dit keer doe ik dat met 250 muzikanten uit de HaFaBra, de wereld waar ik begonnen ben. Dat vind ik te gek! Het landschap en de vogels zijn voor mij een bron van inspiratie, van verwondering en rust. Als klein jongetje was ik bijna dagelijks met mijn verrekijker en vogelboekje in het veld te vinden en wilde ik bioloog worden. Nu combineer ik die liefde met muziek en probeer ik samen met onder meer Theunis Piersma, hoogleraar trekvogelecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, het verhaal van het landschap te vertellen.”

,,Maar wel een verhaal met een boodschap, omdat het landschap om ons heen niet meer is wat het lijkt. Zo kan ik genieten van mijn weidse uitzicht, vanuit mijn huis in Weidum, maar intussen weet ik ook dat het groene grasland waar ik op uitkijk, industrieland is. Weideland dat zo dood is als een pier. Land waar geen insect en weidevogel meer te bekennen is. Daar maak ik me zorgen over en daarom ben ik vanaf het begin verbonden aan burgerinitiatief Kening fan ‘e Greide."

Via het artistieke programma van King of the Meadows wordt geprobeerd een veranderingsproces opgang te krijgen. Onder andere door vragen te stellen, zoals: hoe nauw zijn natuur en cultuur met elkaar verbonden? Pruiksma: ,,Er blijkt een opvallende link te bestaan tussen de achteruitgang van de biodiversiteit en het verdwijnen van talen. Wat vertelt een verschraald landschap ons dan over onze cultuur? Wat vertellen de vogels ons over hoe het met ons gaat? Ik zou graag muzikanten en publiek op een andere manier naar hun omgeving laten kijken. Dat ze opnieuw gaan kijken en luisteren als ze er doorheen rijden, fietsen of wandelen, en denken: het is toch uniek wat we hier hebben.”

Muziek verbindt

,,Spannend en artistiek best een uitdaging”, vertelt Johannes Terpstra. Terpstra heeft een dubbele taak bij de bijzondere productie. Als adviseur muziek bij Keunstwurk denkt hij samen met Pruiksma over het voornemen om in 2018 ruim tweeduizend muzikanten bij elkaar te krijgen in één grootse buitenvoorstelling met de vogel in de hoofdrol. In Beetsterzwaag vindt hiervoor het startschot plaats. Tegelijk leeft bij hem als dirigent van een van de orkesten de wens dat het gezamenlijk musiceren gekoppeld aan een thema veel mensen aanspreekt, en gaat leiden tot meer betrokkenheid van dorpen en wijken bij hun directe omgeving.

,,En dat is niet alleen het landschap, maar ook de onderlinge verbondenheid en de sociale structuur op het platteland. Muziek in welke vorm dan ook is daarbij ongelooflijk belangrijk. Het is goed voor de ontwikkeling van kinderen, brengt mensen bij elkaar, zorgt voor ontspanning en plezier en geeft individuen en de gemeenschap letterlijk en figuurlijk een instrument om verhalen te vertellen."

Het verhaal van de grutto lijkt op dat van veel orkesten: ze hebben het moeilijk om te overleven. Terpstra: ,,Je moet mensen in het hart zien te raken. Dat lukt vooral als er betrokkenheid is, de thematiek herkenbaar en dichtbij is en als je over een paar ambassadeurs kunt beschikken die het verhaal oprecht uitdragen. Dat willen wij als muzikanten en orkesten gezamenlijk op gang brengen. Wij zitten al in de haarvaten van de Friese samenleving. En als de HaFaBra-wereld ergens voor gaat, moet je eens zien wat je dan allemaal kunt bereiken!”

Next level

Die conclusie onderstreept Siepy Hoekstra van harte. De bestuursvoorzitter van de FOM is al geruime tijd bezig met nieuwe ontwikkelingen in haar gemeente. ,,We willen breder kijken en beter aansluiten bij wat de jeugd leuk vindt. Dat doen we aansluiten door aan te sluiten bij wat er op de basisscholen gebeurt en de oprichting van een eigen jeugdorkest, dat dit jaar voor het eerst meedoet met een groot orkest."

Door alle bezuinigingen en het sluiten van muziekscholen staat de aanwas van nieuwe leden bovendien onder druk. Hoekstra: ,,We zullen nieuwe wegen moeten vinden om vooral jonge muzikanten aan ons te binden. In ons nieuwe beleidsplan benadrukken we de maatschappelijke waarde van de orkesten in veel dorpsgemeenschappen. Maar we zullen zo nu en dan wel uit onze comfortzone moeten stappen, moderne stukken spelen die de jeugd aanspreekt, de cross-over zoeken en onderling meer samenwerken, maar ook met ouders en basisscholen. Via Johannes kwamen we in contact met Sytze en zo is het balletje gaan rollen.”

Dat er enkele maanden later al samengewerkt wordt met negen orkesten in deze grote productie, zegt genoeg over de motivatie bij de korpsen. ,,Natuurlijk is het mooi dat je in je eigen dorp kunt beginnen, maar tegelijk is het goed dat we het experiment aangaan. Dat we net als in het ‘echte’ leven leren improviseren. Best spannend, maar als je het verhaal goed brengt, ook erg leuk om te doen. Verheugend is dat het publiek over het algemeen erg positief reageert, zoals we recent zelf konden ervaren tijdens een coproductie met vier orkesten. Met Birds & Brass denken we die uitdagende productie te hebben gevonden die de FOM-leden naar the next level kunnen brengen.”

Route naar 2018

Doordat het project over de hele provincie wordt uitgerold, ontstaat er een nieuwe samenwerking tussen muzikanten onderling, de muziekverenigingen, muziekaanbieders, culturele instellingen, basisscholen en gemeentes. Ook biedt het een nieuw platform voor de uitwisseling van kennis en ervaring, het opzetten van weer nieuwe samenwerkingsprojecten en gezamenlijke opleiding, studiedagen en bijvoorbeeld jeugdweekenden.

Hoekstra: ,,Het leuke is dat elke vereniging zijn eigen verhaal zal hebben waarom zij meedoen aan dit project. Voor de FOM is dat wij een impuls willen geven aan de samenwerking in de regio en ons willen inzetten als ambassadeur om de route succesvol te laten worden."

Opsterland heeft in elk geval de primeur. Doel is dat tijdens een repriseconcert in juli 2016 het stokje wordt doorgegeven aan de andere Friese muziekfederaties die bijna negentig orkesten vertegenwoordigen. Zo zal het project de komende jaren door de provincie reizen om uiteindelijk in 2018 uit te monden in misschien wel het grootste HaFaBra-optreden ooit.

Birds & Brass vindt plaats op 30 januari in de sporthal van Revalidatie Fryslân (Hoofdstraat 3 in Beetsterzwaag). Het concert begint om 20.15 uur en de entree bedraagt tien euro.

De foto's zijn zaterdag gemaakt tijdens de generale repetitie (Foto's René den Engelsman).