Nieuws

Programmanieuws | ​'Kunst heeft mij gered van de storm in mijn kop'

Jan Ketelaar in zijn werkplaats in Drachten (Foto Patrick van der Wal).

Delen

Programmanieuws | ​'Kunst heeft mij gered van de storm in mijn kop'

DRACHTEN - Voor veel Friezen is 2018 al begonnen. Zij werken mee aan de evenementen en projecten die in aanloop naar het Culturele-Hoofdstadjaar in de steigers staan. Wie zijn deze mensen? Wat drijft ze en waarom doen ze eigenlijk mee? Deze keer kunstenaar Jan Ketelaar die aan het kunstwerk Wachten op Hoogwater werkt, als onderdeel van Sense of Place.

Onderstaand artikel verscheen afgelopen in de Friese weekbladen van NDC mediagroep.

In een oude loods op een Drachtster industrieterrein werkt kunstenaar Jan Ketelaar in zijn atelier. Simpele werkbanken, houten sokkels en bronzen of stalen kunstwerken vullen de ruimte waar Jan iedere dag zijn handen uit de mouwen steekt. ,,Ik moét bezig blijven, anders word ik gek.”

Kunst als nieuwe drug
In zijn bruine overall en beige zeemleren jas loopt hij handenwrijvend naar zijn werkplek. Het is koud in de loods. ,,Als het echt vriest voel ik me altijd heel stoer als ik hier werk”, lacht hij. Ketelaar is een bijzondere man. Geboren als zoon van een dominee, heeft hij nooit de voor hem gebaande paden bewandeld. ,,Ik ben nu twintig jaar nuchter, maar dat is wel anders geweest. Vroeger greep ik alles aan om mijn gemoedstoestand maar onder controle te krijgen. Wat iemand maar aanbood, ik vrat het allemaal op.” Die tijden zijn voorbij voor de kunstenaar. Hij vond zijn nieuwe ‘drug’ in de vorm van kunst en handenarbeid.

‘Ik voelde me zo’n sukkel’
Eigenlijk had de zorg hem ook wel wat geleken, maar hij studeerde -tot zijn eigen grote verrassing- op latere leeftijd aan de Kunstacademie. ,,Ik ben arbeidsongeschikt verklaard, omdat de heren vonden dat ik niet helemaal helder was in mijn hoofd. Ik voelde me een onbenul en werd ook zo behandeld. Een sukkel.” Ketelaar slikt. ,,Op de Kunstacademie werd ik van de één op andere dag voor vol aangekeken. Ik was iemand en werd gewaardeerd. Dat ik die opleiding heb gedaan is de trots van mijn leven.”

Sense of Place
Momenteel gaat Ketelaars tijd op aan zijn nieuwste en grootste project dat hij maakt voor de Holwerder droom ‘Holwerd aan Zee’. Het is onderdeel van Sense of Place, een grootschalig project dat kunst en natuur rondom het Waddengebied combineert om de waardering voor het Waddenzeegebied te vergroten bij een breed publiek.

Met een katrol aan het plafond takelt de kunstenaar een deel van het werk omhoog. Een grote dikke vrouw, vijf meter hoog en gemaakt van kleine plaatjes cortenstaal. Wachten op Hoogwater heet het. ,,Ik ben hier zoveel mee bezig dat ik haast geen tijd meer heb om kleinere werken te maken en verkopen”, vertelt hij terwijl de vrouw omhoog komt. Wachten op Hoogwater staat symbool voor de droom van Holwerd en is de boodschap van Jan aan de wereld. Ketelaar: “In Holwerd wachten ze op hoogwater; ze willen de zee naar het dorp terugbrengen. Maar het beeld staat voor mij ook voor balans.”

Een stevige boodschap
Het is Ketelaars bedoeling dat er straks een dikke en een dunne vrouw staan wiens handen je beet kunt houden terwijl je over de zee uitkijkt. De dikke vrouw staat daarbij voor de overdaad aan eten, en de dunne voor het voedseltekort in andere delen van de wereld. Ketelaar: ,,Het schijnt dat er 20 duizend kinderen per dag sterven van de honger, terwijl we hier zoveel te eten hebben. Lijkt mij dat we voordat we een tocht naar mars maken, best nog wel wat andere dingen op kunnen lossen hier op aarde. Dat is de boodschap die ik met dit beeld wil vertellen.”

Zijn eigen gebruiksaanwijzing
Wachten op Hoogwater is nog lang niet af. De dikke vrouw mist haar armen nog en er moet nog een dunne vrouw van hetzelfde materiaal naast komen te staan. ,,Het is enorm veel werk om al die plaatjes te maken en op het beeld te zetten, maar het werkt voor mij heel rustgevend”, licht Ketelaar toe. “Ik heb mijn eigen gebruiksaanwijzing zo gevonden. Ik moet mijn lichaam gewoon afmatten. Ik moet zorgen dat ik aan het eind van de dag moe genoeg ben om te kunnen slapen, anders ga ik piekeren. Dan is het storm in mijn hoofd. Kunst heeft mij in dat opzicht van mezelf gered.”

Tekst Wiesje Procee.

Over Sense of Place

Sense of Place combineert kunst en natuur om het landschap rond de Waddenzee te verrijken en bezoekers uit te nodigen om de natuur te ervaren. Het doel is om zo de waardering voor het landschap van - met name - het UNESCO Werelderfgoed Waddengebied vergroten bij een breed publiek.

Het project heeft een positieve uitwerking op de lokale economie door kunstenaars, onderzoekers, gebruikers, maatschappelijke organisaties, ondernemers en overheden te laten samenwerken. Door hun disciplines te combineren ontstaan de mooiste constructies. Van kwelders á la Mondriaan, tot geometrische windwerken van helmgras. Sense of Place zorgt zo voor verbinding en voor ontsluiting van het Krimpgebied om op een unieke manier de dromen van dorpen waar te maken.