Nieuws

​Claudy Jongstra | Húns als blauwdruk voor een betere wereld

Claudy Jongstra in haar atelier in Spannum (Foto's Jort Klarenbeek).

​Claudy Jongstra | Húns als blauwdruk voor een betere wereld

​Claudy Jongstra | Húns als blauwdruk voor een betere wereld

​Claudy Jongstra | Húns als blauwdruk voor een betere wereld

​Claudy Jongstra | Húns als blauwdruk voor een betere wereld

Delen

​Claudy Jongstra | Húns als blauwdruk voor een betere wereld

SPANNUM – Ze is producer van het veelomvattende Farm of the World, één van de projecten tijdens Culturele Hoofdstad in 2018. Claudy Jongstra, kortgeleden opnieuw gekozen tot winnaar van de Vredeman de Vries Prijs, doet alles wat ze doet vanuit één gedachte: het moet de wereld een beetje mooier maken.

Of ze nu exposeert in het Fries Museum, het MOMA in New York of een slaapkamer van de Britse zangeres Adele bekleedt: bij alles zijn de ecologische waarden leidend. ,,Dat idioom”, doceert ze aan de koffietafel in haar atelier in Spannum, ,,is zuiver en wordt streng bewaakt.”

Ze ontwikkelde zich tot de ongekroonde koningin van het vilt. Want die stof vormt – nog altijd - een onuitputtelijke bron van inspiratie voor de kunstenares. Ze zag de enorme potentie van het vilt dat weliswaar tot de oudste textielsoorten behoort, maar desondanks, en misschien wel juist daarom, een traditioneel en stoffig imago had.

Star Wars
Meteen na het afronden van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht (mode) in 1997 legde Claudy Jongstra zich volledig toe op vilt. ,,Die textielsoort was nog niet ontdekt. Ik ging een experiment aan, een ultieme zoektocht naar de mogelijkheden van deze stof.” Het was niet toevallig dat ze zich kort na haar studie regelmatig vertoonde in Engeland, het land met een grote textieltraditie.

In een interview met Trouw, kort voor het millennium gepubliceerd, motiveert ze haar voorliefde voor vilt: ,,Het was zo’n simpele, eerlijke stof. De nomaden in Mongolië maakten er al waterdichte tenten van met prachtig ingelegde motieven en in de Middeleeuwen ontdekten de ridders dat het speerbestendig was.”

Claudy Jongstra stortte zich vol overgave in de wereld van het stof. Ze bezocht textielfabrieken en ontwikkelde een techniek waarbij ze volgens een even inventieve als geheime receptuur met planten en gewassen de meest onstuimige kleuren uit het vilt trok. Overtuigd van haar eerste creatie, slaagde ze erin ook modeontwerper John Galliano in vervoering te brengen. De excentrieke en wereldberoemde couturier gebruikte een kleed van Claudy Jongstra in zijn Parijse show waarna haar naam al voorzichtig in de wereld van de pret-à-porter weerklonk.

Maar de grote internationale doorbraak volgde in 1999. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in de Londense Royal Opera House, twee jaar eerder, was ze benaderd door de kostuumontwerper van Star Wars. Die zocht naar de stof om het gewaad van koningin Padmé (een rol van Natalie Portman) en de mantels van de Jedi’s te maken. De monsterklus werd een succes. In de buurt van Londen werd een vliegtuighangar gehuurd. ,,We werkten dag en nacht door. Iedereen in mijn vrienden- en familiekring werkte mee. De tientallen meters stof werden alleen met de hand bewerkt.” The Phantom Menace (Episode One) bracht wereldwijd ongeveer een miljard dollar op en behoort hiermee tot de meest succesvolle films ooit.

Beroemde clientèl
Het meisje uit Roermond, uit een groot katholiek gezin met vijf kinderen, had haar naam meteen al gevestigd. Pas ontluikt en spoedig tot bloei gekomen, ontwikkelde Claudy Jongstra zich spectaculair. Haar pikstart bracht haar op de vooraanstaande Milanese Beurs waar ze tien jaar achtereen exposeerde. In Amerika, waar de gunfactor volgens haar erg groot is, ontmoette ze invloedrijke mensen. Contacten die haar, nu nog, verder brengen en hebben gebracht. Zo leerde ze de architecten Tod Williams en Billie Tsien kennen. Claudy Jongstra spreekt het duo, onlangs nog vereerd met een opening van president Obama, een paar keer per jaar.

Claudy Jongstra’s internationaal verworven faam leverde prestigieuze opdrachten en prijzen op. Haar wandvullende kunstwerken hangen in onder andere Amsterdam (openbare bibliotheek), Philadelphia (Barnes Museum) en Berlijn (Nederlandse Ambassade) en ze exposeerde in Sao Paulo, New York en Londen. Tot haar particuliere clientèle mag ze naast Adele ook het Amerikaanse blockbuster-koppel Brad Pitt en Angelina Jolie rekenen. Deze maand won ze voor de tweede keer de Vredeman de Vries Prijs voor architectuur. De jury was lovend over haar inrichting van een publieke ruimte in Eindhoven (De Denkkamer) en noemde Claudy Jongstra ,,een klasse apart.” In opdracht van het Fries Museum werkte ze vier jaar lang aan het enorme wandkleed dat in het atrium hangt.

Farm of the World
De geheimen van het vilt kent ze nagenoeg allemaal. Op het palet van haar mogelijkheden verschenen daarom nieuwe kleuren. Stilstand is achteruitgang en Claudy Jongstra - ,,ik heb een ongelooflijke drijfveer” – trok letterlijk de wijde wereld binnen. Met Farm of the World – letterlijk: Boerderij van de Wereld – zoekt ze nieuwe inzichten en oplossingen voor het platteland. Haar motto: weg met de intensieve landbouw, koester de biodiversiteit van het landschap. Samen met gelijkgestemden als Gitta Luiten en Claudia Busson, co-auteurs binnen ‘Farm’, geeft ze talloze workshops en maakt ze ecologische boeketten. Deze schatten uit de natuur gebruikt ze voor workshops en tentoonstellingen. Recepten ervan werden met schoolkinderen in een kookboek vereeuwigd.

Ze betrekt de jongeren bij haar projecten. Stadskinderen die niet meer zo vaak op het platteland komen. Studenten die bij haar stage mogen lopen. Ze werkt samen met autistische jongeren, in navolging van violist en dirigent Jaap van Zweden die dit jaar in Laren een muzikaal huis voor deze breekbare groep opent. Tegelijk wijst ze constant op onze gedeelde verantwoordelijkheid om iets moois van deze wereld te maken. ,,Want”, waarschuwt ze, ,,tijd is ons kostbaarste goed aan het worden. Aandacht, zorg en verbondenheid zijn begrippen die diep in ons dna zijn verankerd. Mensen herkennen die waarden, maar soms kost het moeite om ze aan het oppervlakte te krijgen.”

Studenten van de meest prestigieuze opleidingen, vanuit de hele wereld, participeren in het Farm of the World. Claudy Jongstra: ,,Het is ontzettend belangrijk dat zij meewerken. Hun pionierswerk en engagement betekent een geweldige impuls voor ons project.”

Moeite waard
Moeite doen, het is een vaardigheid die Claudy Jongstra ogenschijnlijk eenvoudig tentoonspreid. Maar als je je best doet, dan ontstaat er vaak iets moois. In haar atelier, op haar woonerf in Spannum, wijst ze op een stuk vilt. ,,Met die kleur groen ben ik maanden bezig geweest.” In Hûns bezit ze haar eigen stuk land. Er groeien medicinale planten en er is een botanische tuin: om mee te experimenten en te kleuren.

Dankzij het bedrijfsleven dat volgens Claudy Jongstra gul geeft, kan ze straks natuuronderwijs geven in het Huis van Hûns: een werkplaats die het fysieke hart van Farm of the World wordt. Hier kunnen de autistische jongeren later terecht. Maar het is ook de plek waar diners en debatavonden plaatsvinden. Hûns als blauwdruk voor een betere wereld. Waarom niet? Claudy Jongstra hoopt het vurig. Met alle vezels in haar lichaam is ze er nagenoeg zeker van. ,,Want als we hier op kleine schaal iets moois neerzetten, dan werkt het overal."